Yüklenicinin uyarı yükümlülüğü: risk açıkça ve zamanında bildirildi mi?

1. Hangi sorun hakkında uyarılması gerektiğini belirleyin

IPLO diğer konular yanında görevdeki yanlışlıkları, müşterinin uygun olmayan eşyalarını ve sunulan plan veya hesaplardaki hataları belirtir. Bu yüzden önce somut riski tanımlayın. Uygunsuz zemin, yanlış ölçü, amaç için elverişsiz malzeme veya teknik olarak hatalı tasarım mı söz konusu? Sonuçta bir şeyin bozulması, önceden hangi işaretin fark edilebilir olduğunu tek başına göstermez.

Özgün çizimleri, verileri ve malzeme seçimlerini sürüm tarihleriyle toplayın. Kimden geldiklerini ve yüklenicinin ne zaman aldığını yazın. Sonradan değişmiş çizim fark ettirmeden ilk belge gibi kullanılmamalıdır. O sırada işin yapılması için hangi bilginin önemli ve yüklenici için hangi bilginin makul olarak erişilebilir olduğunu bir uzmana sorun.

2. Riskin ne zaman bilinebileceğini belirleyin

Uyarı yükümlülüğü sözleşme kurulurken ve uygulanırken gündeme gelebilir. Yapı açıldıktan sonra görünür olan sorun, ilk çizimdeki hatadan farklı bir olay sırası gerektirir. Her işareti kimin gördüğünü, ne söylediğini ve sonrasında hangi işlerin sürdüğünü açıkça yazın.

Hangi incelemenin önerildiğini veya yapıldığını da sorun. Yüklenici her gizli parçayı önceden otomatik olarak bütünüyle incelemiş değildir; fakat bilinen her işareti değerlendirmeden de kenara itemez. Doğru sınır işe ve koşullara bağlıdır. Uzman raporu bu nedenle gözlem, bilgi ve sonucu ayırmalı; sonraki hasardan hareketle her şeyi önceden kesinmiş gibi sunmamalıdır.

3. Uyarının içeriğini kontrol edin

IPLO’ya göre uyarı yeterince somut ve tereddütsüz olmalı, düzgün ifa üzerindeki sonuçları zamanında göstermelidir. Amaç müşterinin zararı önlemek için gereken seçimi yapabilmesidir. Tek başına “kendi riskiniz” cümlesi hangi teknik sorunun beklendiğini veya gerçekten hangi kararın istendiğini anlatmayabilir. Mesajın tamamını bağlamıyla okuyun.

Yararlı değerlendirme soruna, olası sonuçlara ve yanıt verebileceğiniz ana bakar. Tasarım veya malzemeyi değiştirme olanağı hâlâ var mıydı? Yalnızca bir şeyin zor olduğu mu söylendi, yoksa doğan uygulama riski de açıklandı mı? Ekleri ve önceki soruları saklayın. Her teklifin altındaki genel çekince, somut soruna yönelik uyarının yerini kendiliğinden almaz.

4. Yazılılığı ve ilgili zamanı inceleyin

IPLO kâğıdı, e-postayı ve uygulama mesajını olası yazılı biçimler olarak belirtir. Bu nedenle şantiyedeki sözlü konuşma daha fazla inceleme olmadan yeterli sayılmamalıdır. Ardından neyin, kim tarafından ve hangi içerikle teyit edildiğini toplayın. Aylar sonra yazılmış not, müşteriye önceden gönderilmiş mesajdan farklı delildir.

IPLO, bu sıkılaştırılmış uyarı şartları için özellikle geçiş hükmü olmadığını belirtir: 1 Ocak 2024’ten önceki mevcut sözleşmelere de uygulanırlar. Bunu Wkb’nin diğer bölümlerinin geçiş kurallarıyla karıştırmayın. Eski olaylarda kesin olay sırasını hukuken değerlendirtin. Sözleşme tarihi tek başına her uyarı sorusunu çözmez; uyarının ne zaman yapılması gerektiği de önemlidir.

5. Yanıtınızı ve varsa uzman desteğini değerlendirin

Uyarıdan sonra yine de uygulama istediyseniz kesin yanıtı ve o sırada bildiklerinizi toplayın. Belirli bir riskin kabulü önemli olabilir, fakat plana genel onay her teknik sonucu kendiliğinden kabul etmek değildir. Yüklenici, rızanıza dayanmasını hangi mesaja bağladığını açıklasın.

Mimar veya yapı mühendisi katıldıysa rolünü ve görevini de bildirin. Kendi danışmanınızın bulunması uyarı sorusunu doğrudan gereksiz kılmaz. Birden fazla sorumluluğun incelenmesi gerekebilir. Teknik nedeni uzmanlar açıklasın, hukuki görev dağılımını avukat değerlendirsin; böylece rapor fark ettirmeden bağlamsız genel sorumluluk kararına dönüşmez.

6. Sonraki zararları, onarımı ve maliyet uyarısını ayırın

Uyarı yükümlülüğünün olası ihlali, sonraki her tutarın bütünüyle ödenmesi gerektiği anlamına gelmez. Doğru uyarının neyi değiştireceğini ve zararın hangi kısmının bununla bağlantılı olduğunu araştırın. Doğru uygulamada da gerekli olacak masrafları ek onarım veya gecikmeden ayırın. Tahminleri ve alternatif çözümleri ayrı saklayın.

Bir şeyin daha pahalı olacağını bildiren mesaj ek iş tartışmasıyla da ilgili olabilir. Hata veya uygunsuzluk için teknik uyarı yükümlülüğü ile fiyata ilişkin uyarı aynı inceleme değildir. Aynı mesaja ikisi için dayanılıyorsa iki soruyu ayrı ele aldırın. Böylece uyuşmazlığın görev değişikliği, teknik risk veya her ikisi hakkında olduğu açık kalır.

7. Kurgusal örnek: uygun olmayan zeminde müşterinin karoları

Müşterinin karoları kendisinin getirdiğini ve yüklenicinin hazırlıkta mevcut zeminin yeterince sağlam olmayabileceğini gördüğünü varsayın. Yalnızca döşemenin biraz fazla zaman alacağını bildirir. Çatlamadan sonra malzemeyi müşteri seçtiği için bütün risklerin müşteride olduğunu söyler. Bir uygulama mesajı vardır fakat zemin hakkında başka açıklama yoktur.

Yararlı araştırma malzeme verilerini, zeminin durumunu, mevcut bilgiyi ve somut uyarıyı toplar. Ardından hangi riskin fark edilebilir olduğu ve doğru bildirimin neyi değiştirebileceği değerlendirilebilir. Bu kurgusal örnek sorumlu tarafı belirlemez. Malzemenin kaynağının neden uyarı meselesinin tamamını yanıtlamadığını gösterir.

8. Uyarı dosyanız için kontrol listesi

Önce avukattan somut yükümlülüğü, mevcut bilgiyi ve uyarıyı değerlendirmesini isteyin. Uzman neden ile onarımı ayrıca gerekçelendirsin. İşler sürüyorsa ve daha fazla zararı önlemek için karar gerekiyorsa derhâl bildirin.

• Sürümleriyle birlikte özgün görev, çizimler ve malzeme verileri.
• Bulgu, uygulama ve olası uyarıların zaman sırası.
• Tam e-postalar, uygulama mesajları, ekler ve yanıtlar.
• Mimar veya yapı mühendisinin rolü ve uzmanların olgusal bulguları.
• Gerekli ilk masraf ile ek zararı ayıran onarım tahmini.